Μια από τις πιο δημοφιλείς τάσεις της εποχής μας, είναι το κίνημα της φιλοζωίας που συνεχώς διογκώνεται. Η φιλοζωία ως έκφραση αγάπης και συμπόνιας για τα ζώα, έχει πάρα πολλές εκδοχές, αλλά η πιο κυρίαρχη απ’ όλες είναι η επιλεκτική φιλοζωία. Η επιλεκτική φιλοζωία, αφορά σήμερα κυρίως 2 είδη ζώων, τις γάτες και τους σκύλους. Δευτερευόντως συμπεριλαμβάνει και μερικά ακόμη είδη που είτε θεωρούνται ζώα συντροφιάς, είτε δεν εντάσσονται στην λίστα των ζώων βιομηχανικής εκμετάλλευσης, είτε απλά δεν συμπεριλαμβάνονται στο διατροφικό μενού της ντόπιας κουλτούρας. Η επιλεκτική φιλοζωία είναι κάτι ανάλογο της επιλεκτικής φιλανθρωπίας. Όπως ακριβώς διαχωρίσαμε τους ανθρώπους σε κάστες ανάλογα με την χρησιμότητα και την αξία τους, έτσι ακριβώς διαχωρίσαμε και τα ζώα ανάλογα με την χρησιμότητα τους και τους τρόπους που μας εξυπηρετούν. Ως είδος, συμπεριφερόμαστε στα ζώα ακριβώς όπως συμπεριφερόμαστε και στους ομοειδείς μας, δηλαδή κατά πως μας συμφέρει και μας βολεύει.
Αν βάλουμε την επιλεκτική φιλοζωία κάτω από το μικροσκόπιο, θα διαπιστώσουμε ότι παρόλο που έχει ως κεντρικό της αντικείμενο την φροντίδα και προστασία ζώων, στην πραγματικότητα έχει ανθρωποκεντρικά και ωφελιμιστικά κίνητρα. Αγαπάμε και φροντίζουμε αυτά τα συγκεκριμένα ζώα, γιατί κάποιο κέρδος αποκομίζουμε απ’ αυτά… τα αγαπάμε κατ’ αρχήν γιατί μας αρέσουν πολύ, τα αγαπάμε γιατί μας κρατούν συντροφιά, γιατί μας δραστηριοποιούν, γιατί υποκαθιστούν τις κατεστραμμένες μας σχέσεις, γιατί καταστέλλουν την πλήξη μας, γιατί μας διασκεδάζουν με τα καμώματα τους, γιατί ξυπνούν μέσα μας την καταπιεσμένη τρυφερότητα και τον συναισθηματισμό που αποφεύγουμε πλέον να εκδηλώσουμε σε ανθρώπους, γιατί αποτελούν τα συναισθηματικά μας εξαρτήματα, γιατί γίνανε οι αιτίες της χαράς μας, γιατί γίνανε τα αποκούμπια για τις λύπες και τις απογοητεύσεις μας, γιατί γίνανε το αντίδοτο στην μοναξιά μας... Το ν' αγαπάμε λοιπόν και να φροντίζουμε τα ζώα συντροφιάς, είναι λιγότερο ανιδιοτελές απ’ ότι νομίζουμε και μας εξυπηρετεί περισσότερο απ’ ότι παραδεχόμαστε...
Αγαπούμε τα ζώα συντροφιάς ανεξαρτήτως των πολιτικοκοινωνικών ιδεολογιών και της τάξης μας… Τα αγαπούμε ως δημοκράτες αλλά και ως φασίστες, τα αγαπούμε ως καπιταλιστές αλλά και ως αναρχικοί, τα αγαπούμε ως δεξιοί αλλά και ως αριστεροί, ως εθνικιστές αλλά και ως διεθνιστές, ως μικροαστοί αλλά και ως μεγαλοαστοί... Είναι πανεύκολο για όλους μας να συμπαθήσουμε τις γάτες και τους σκύλους και να νιώσουμε φιλόζωοι, γιατί τα ζώα δεν πρόκειται ποτέ να αμφισβητήσουν τις ιδεολογίες και τις προθέσεις μας, ούτε πρόκειται να μας επικρίνουν για τις πεποιθήσεις και την συμπεριφορά μας, σε αντίθεση με τους ανθρώπους που κρίνουν τους πάντες και τα πάντα… Τα ζώα δεν θα τολμούσαν ποτέ να πλήξουν το «Εγώ» μας!
Η σχέση μας με τα ζώα αποτελεί την ασφαλή διαφυγή, από τις επισφαλείς ανθρώπινες σχέσεις. Με τα ζώα είναι συνήθως απλό το να τα βρούμε, με τους ανθρώπους όμως όχι τόσο. Με τα ζώα νιώθουμε πάντοτε άνετα και συναισθηματικά ασφαλείς, σε αντίθεση με τις ανθρώπινες σχέσεις που εμπεριέχουν ρίσκο, επιφυλάξεις και απογοητεύσεις. Τα ζώα δεν πρόκειται ποτέ να μας απορρίψουν, ακόμη κι αν πλήττουν μαζί μας, ενώ οι άνθρωποι είναι πολύ πιθανόν κάποτε να βαρεθούν, να μας απορρίψουν και να φύγουν από δίπλα μας. Τα ζώα μπορούμε να τα έχουμε πιο εύκολα υπό τον έλεγχο μας, ενώ τους ανθρώπους όχι τόσο. Η αλληλεπίδραση με τα ζώα σχεδόν εξαλείφει τις απαιτήσεις και τις προσδοκίες μας και κατά συνέπεια μας γλυτώνει απ’ περιττές απογοητεύσεις, σε αντίθεση με τους ανθρώπους που φουντώνουν τις απαιτήσεις και τις προσδοκίες μας και συνεχώς μας απογοητεύουν.
Η σιωπή των ζώων δεν πρόκειται ποτέ να μας φανεί δυσάρεστη, σε αντίθεση με την σιωπή των ανθρώπων που μας κάνει πολλές φορές να νιώθουμε άβολα και άσχημα. Τα ζώα μπορούν να αράξουν σε ένα χαλί και να μας αγνοούν (ζώα είναι…), αλλά οι άνθρωποι πως είναι δυνατόν να αράζουν δίπλα μας και να μας αγνοούν; Η βαρεμάρα και η τεμπελιά των ζώων δεν πρόκειται ποτέ να μας ενοχλήσει (ζώα είναι…), σε αντίθεση με την βαρεμάρα και την τεμπελιά των ανθρώπων που μας εξαγριώνει! Άλλωστε οι άνθρωποι γεννήθηκαν για να δουλεύουν, όχι τα ζώα, σωστά; Στα ζώα επιτρέπεται κάθε είδους ανοησία (ζώα είναι…), αλλά οι άνθρωποι δίπλα μας πως τολμούν να φέρονται ανόητα, να μας ντροπιάζουν και να μας προκαλούν δυσφορία;
Τα ζώα επίσης, δεν έχουν την ενοχλητική συνήθεια να μας δίνουν συμβουλές ή να μας κάνουν υποδείξεις, σε αντίθεση με τους ανθρώπους που έχουν γνώμη για όλα, ακόμη κι αν δεν τους ρωτήσεις… Τα ζώα δεν χρειάζονται εξηγήσεις, αλλά οι άνθρωποι γυρεύουν εξηγήσεις για κάθε τι και επιπλέον δεν σε καταλαβαίνουν… Τα ζώα αποτελούν συνήθως μια ασφαλής παρουσία μέσα στον χώρο, έχουν συγκεκριμένες αντιδράσεις, ξέρεις τι μπορείς να περιμένεις από αυτά και τι όχι, σε αντίθεση με τους ανθρώπους που γίνονται απρόβλεπτοι, ασταθείς και δεν αντιλαμβάνονται τα αυτονόητα… Τέλος, τα ζώα μας κάνουν να νιώθουμε υπεύθυνοι γονείς και τα έχουμε δίπλα μας για όλη τους την ζωή, σε αντίθεση με τα ανθρώπινα παιδιά, που όταν φτάνουν στην ηλικία των 18 ή έστω των 40, θέλουν να ανεξαρτητοποιηθούν και να φύγουν από κοντά μας…
Έτσι λοιπόν, τα ζώα δίχως να 'χουν μεγάλες απαιτήσεις προσφέρουν στον σύγχρονο άνθρωπο την συναισθηματική σταθερότητα, την ασφαλή οικειότητα, την σίγουρη θαλπωρή, εκείνα δηλαδή τα αισθήματα που αποζητά όσο τίποτα μέσα στην «κοινωνία της αποξένωσης». Τα ζώα αποτελούν την ασφαλή βαλβίδα εκτόνωσης, του καταπιεσμένου συναισθηματισμού των ανθρώπων. Αναμενόμενα λοιπόν, τα ζώα συντροφιάς προσελκύουν πάνω τους την συμπάθεια, την προσοχή, την φροντίδα και την στοργή των ανθρώπων. Μετά από τόσες και τόσες απογοητεύσεις, οι άνθρωποι προτιμούν πλέον την συναισθηματική σιγουριά που προσφέρει η συντροφιά των ζώων, από την συναισθηματική αβεβαιότητα των ανθρώπινων σχέσεων, γι’ αυτό και σήμερα είναι πολύ πιο εύκολο, βολικό και σύνηθες, να κοινωνικοποιούμαστε με ζώα συντροφιάς, παρά με ανθρώπους σε συντροφικές σχέσεις. Εντάξει, καμιά φορά μπορεί να δώσουμε χατιρικά και σ’ αυτούς μια ευκαιρία, για να μας αποδείξουν ότι μπορούν να είναι εξίσου πιστοί και βολικοί όσο τα ζώα, αλλά γενικά τους κρατάμε σε μια ασφαλή απόσταση και προτιμούμε την σιγουριά των τετράποδων, που είναι πρόθυμα εκ φύσεως προσαρμοστικά στις ιδιοτροπίες του μικρόκοσμου μας. Στην σύγχρονη εποχή, τα ζώα σε σύγκριση με τους ανθρώπους, αποτελούν για τους περισσότερους την πιο συμφέρουσα επιλογή!
Για όλους αυτούς τους λόγους λοιπόν, αγαπάμε πολύ τα ζώα συντροφιάς! Και επειδή τα αγαπάμε πάρα πολύ, σαν να είμαστε πραγματικοί τους γονείς, προσπαθούμε με κάθε τρόπο να τα θέσουμε υπό τον έλεγχο και την κηδεμονία μας. Τα τσιπάρουμε, τα στειρώνουμε, τα εμβολιάζουμε, τα πλένουμε, τα ψεκάζουμε, τα κουρεύουμε, τα παίρνουμε από τους δρόμους και ψάχνουμε κάποιο άνετο διαμέρισμα για αυτά, τα βάζουμε κολάρο, τα βάζουμε λουρί, τα βγάζουμε βόλτα σε συγκεκριμένες ώρες, τα εμποδίζουμε να πλησιάζουν κινδύνους, τα εμποδίζουμε να πλησιάζουν άλλα ζώα, τα εμποδίζουμε να τρώνε βρώμικα πράγματα, και μερικές φορές τα κλείνουμε σε κλουβί για την δικιά τους ασφάλεια. Είναι για εμάς η τέλεια συντροφιά μέσα στις μικροαστικές φυλακές μας και εμείς είμαστε για αυτά οι τέλειοι, στοργικοί δεσμοφύλακες. Κι αν τύχει κανένας να τα κακομεταχειριστεί, γινόμαστε πυρ και μανία, γυρεύοντας την παραδειγματική του τιμωρία.
Φυσικά, ως αυθεντικοί φιλόζωοι, οι άνθρωποι αγαπούν και τα υπόλοιπα ζώα που δεν τους κρατούν συντροφιά, ιδίως όταν αυτά είναι καλοψημένα στα κάρβουνα, ή στον φούρνο, με λεμονάκι και πατατούλες… Τα υπεραγαπούν και γλεντούν μαζί τους γυρνώντας τα στην σούβλα…
Από την άλλη μεριά υπάρχει μια άλλη κατηγορία φιλόζωων, που νοιάζεται σχεδόν για κάθε είδος έμβιας ζωής, χωρίς απαραίτητα να εντάσσεται στο στενό πλαίσιο των ζώων συντροφιάς. Είναι η κατηγορία των ανθρώπων που συνήθως αυτοπροσδιορίζονται ως Βίγκαν. Είναι οι άνθρωποι που συμπονούν όλα τα ζώα που έχουν μπλεχτεί στο θανατηφόρο δίχτυ της ανθρώπινης εκμετάλλευσης, γι’ αυτό και μια από τις βασικές τους αρχές είναι να μην χρησιμοποιούν ή να μην καταναλώνουν κανένα ζωικό προϊόν και γενικά να αποφεύγουν κάθε τι που εμπεριέχει βάναυση μεταχείριση προς τα ζώα. Αυτό βέβαια δεν τους αποκλείει από το να νοιάζονται και για τα ζώα συντροφιάς όπως οι επιλεκτικά φιλόζωοι. Και ως άνθρωποι κι αυτοί, είναι πολλές φορές επιρρεπείς στο να προτιμούν την συντροφιά των ζώων, για τους ίδιους ακριβώς λόγους που προαναφέρθηκαν.
Συνήθως οι Βίγκαν συμμετέχουν κι αυτοί ενεργά στις δράσεις της «επιλεκτικής φιλοζωίας». Υπεραγαπούν κι αυτοί τα ζώα συντροφιάς και συνεπώς αναλώνουν μεγάλο μέρος του χρόνου τους στα ζητήματα της επιλεκτικής φιλοζωίας. Αν παρατηρήσει κανείς τα ιντερνετικά προφίλ τους, διαπιστώνει πως πάνω από 80% των δημοσιεύσεων τους, έχει να κάνει με γάτες και σκύλους (υιοθεσίες, περιθάλψεις, κακοποιήσεις, διασώσεις, στειρώσεις, δράσεις, χαριτωμενιές, κλπ). Το πρόβλημα που ανακύπτει από αυτό για τα υπόλοιπα ζώα, είναι πως εστιάζοντας κι αυτοί κυρίως στην ευζωία και την προστασία των γατών και των σκύλων, κανονικοποιούν -ηθελημένα ή άθελα τους- το βιομηχανικό σύστημα εκμετάλλευσης και θανάτωσης των «παραγωγικών» ζώων.
Για να μην τους αδικώ, οι περισσότεροι βίγκαν θυμούνται (σχεδόν εθιμοτυπικά) τουλάχιστον 2-3 φορές τον χρόνο, να διαμαρτυρηθούν και για τα παραγωγικά ζώα που σφάζονται, κυρίως κατά τις περιόδους που τα καθιερωμένα έθιμα απαιτούν την σαρκοφαγία. Κατά τα λοιπά, τα «παραγωγικά» ζώα και οι συνθήκες εκτροφής και σφαγής τους, εξακολουθούν να είναι αόρατα για όλους, σαν να μην υπάρχουν, παρόλο που το σύστημα της βιομηχανικής φρίκης λειτουργεί καθημερινά δίχως σταματημό. Περνάμε σχεδόν κάθε μέρα δίπλα από τα κρεμασμένα τους πτώματα στις αγορές, σαν να μην συμβαίνει τίποτα, σαν να μην επρόκειτο για ζωντανά όντα που κακοποιήθηκαν και σφαγιάστηκαν. Βέβαια αν στην θέση τους κρέμονταν γάτες και σκύλοι, θα ξεσπούσε στην στιγμή γενικευμένη εξέγερση απ’ όλους του φιλόζωους. Αυτά λοιπόν τα ζώα παραγωγής, γίνονται ορατά μόνο ως προϊόντα, όταν έχουν μετατραπεί πια σε καταναλωτικό είδος και κρέμονται από τα τσιγκέλια των χασάπικων ή γεμίζουν τα ράφια των σούπερ μάρκετ. Όταν αυτά τα ζώα καταλήξουν εκεί, ακόμη και οι βίγκαν τα αντιμετωπίζουν περισσότερο ως καταναλωτικά προϊόντα, παρά ως θύματα εγκληματικής δράσης, κανονικοποιώντας έτσι την κακοποίηση και την σφαγή τους. Πως το κάνουν αυτό;
Το κάνουν αγοράζοντας και οι ίδιοι σε διάφορες μορφές τα προϊόντα του εγκλήματος, δηλαδή τα διαμελισμένα πτώματα που κρέμονται στα τσιγκέλια και γεμίζουν τα ράφια των σ/μ. Εννοείται πως δεν τα αγοράζουν για να τα φάνε οι ίδιοι (μιας και αυτό το θεωρούν ανήθικο), αλλά για να ταΐσουν με αυτά τις γάτες και τους σκύλους που υπεραγαπούν και έχουν υπό την προστασία τους. Μερικοί βίγκαν μάλιστα είναι καλύτεροι πελάτες της κρεατοβιομηχανίας ακόμη και από πολλούς κρεατοφάγους, καθώς αγοράζουν εβδομαδιαία για τα ζώα τους, ποσότητες κρέατος που δεν καταναλώνει ούτε μια ολόκληρη οικογένεια κρεατοφάγων. Φυσικά, άσχετα με το πώς θεωρούν οι ίδιοι από ηθικής άποψης την σφαγή και την εκμετάλλευση ζώων, το τελικό αποτέλεσμα αυτής της δράσης τους, τόσο από ηθικής όσο και από πρακτικής άποψης είναι το ίδιο, δηλαδή η κανονικοποίηση και ηθικοποίηση της εκμετάλλευσης και της σφαγής. Και είναι πραγματικά οξύμωρο για κάποιον, να κατηγορεί ως ανήθικη την ίδια την υπόσταση μιας βιομηχανίας, της οποίας ο ίδιος είναι απ’ τους καλύτερους πελάτες, κι από την οποία εξαρτάται η επιβίωση συγκεκριμένων ζώων που λατρεύει όσο τίποτα. Διότι για να είμαστε ειλικρινείς, η επιβίωση των γατιών και των σκυλιών, εξαρτάται κατά κύριο λόγο από την ύπαρξη και διαιώνιση της ανθρώπινης σαρκοφαγίας. Πως λοιπόν μπορεί κάποιος να κατηγορεί με τόσο δριμύ τρόπο τους σαρκοφάγους για την σαρκοφαγία τους, όταν από την ύπαρξη αυτής της σαρκοφαγίας εξαρτάται η επιβίωση των πολυαγαπημένων του ζώων συντροφιάς, για την οποία πασχίζει όσο τίποτα;
Όλη αυτή η σύγχρονη και κυρίαρχη τάση της επιλεκτικής φιλοζωίας, σε αυτήν την μορφή και την διάσταση που έχει πάρει, είναι ένα ακόμη στοιχείο που φανερώνει πόσο προβληματικό είναι το είδος μας. Το ίδιο προβληματικές είναι και οι όποιες παρεμβάσεις μας στον κόσμο των ζώων, όσο καλοπροαίρετες κι αν είναι. Περισσότερο προβληματική όμως είναι η μεροληπτική αντιμετώπιση των ειδών κατά πως βολεύει τον ψυχισμό μας. Γιατί από την φύση τους όλα τα όντα είναι φτιαγμένα να επικοινωνούν και να κοινωνικοποιούνται πρωτίστως με τους ομοειδείς τους. Οι λύκοι με τους λύκους, οι ύαινες με τις ύαινες, τα λιοντάρια με τα λιοντάρια, οι ελέφαντες με τους ελέφαντες, τα βουβάλια με τα βουβάλια, τα πρόβατα με τα πρόβατα, οι μέλισσες με τις μέλισσες, και οι άνθρωποι με τους ανθρώπους. Η γενικευμένη αποτυχία των ανθρώπινων σχέσεων και η επιλεκτική χρησιμοποίηση των ζώων ως υποκατάστατο αυτών των σχέσεων, αποτελεί ακόμη ένα σημάδι εκφυλισμού τους είδους μας. Όπως άλλωστε σημάδι εκφυλισμού αποτελεί και η αδικαιολόγητη από κάθε άποψη σκληρότητα προς όλα τα ζώα, που εκδηλώνεται από μια άλλη κατηγορία ψυχικά ανάπηρων ανθρώπων.
Όταν λοιπόν σήμερα αναφερόμαστε στην «φιλοζωία», ουσιαστικά μιλάμε για την κυρίαρχη τάση της γατοσκυλοφιλίας. Αυτού του είδους η «φιλοζωία», στην πραγματικότητα αποτελεί ένα τροχοπέδη στον αγώνα για την ολική απελευθέρωση όλων των ζώων από την φρίκη της ανθρώπινης εκμετάλλευσης. Δεν έχει καμία λογική και καμιά συνέπεια, να ψάχνει κάποιος αν το κρασί ή το σαμπουάν του διαθέτουν vegan πιστοποίηση, την στιγμή που αγοράζει με το κιλό τις σάρκες άλλων ζώων για να επιβιώσουν τα δικά του. Γιατί την ίδια στιγμή εμπεδώνει και τροφοδοτεί την συλλογική συνείδηση με την αντίληψη, πως ναι μεν όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά μερικά είναι πιο ίσα από τα άλλα.
